Recessie VS komt eraan!

15 februari 2008

De afgelopen dagen is de beweeglijkheid op de aandelenmarkten hoog gebleven. Optimisten putten moed uit het feit dat de indexen boven de dieptepunten van januari bleven. Dat zou het begin zijn van en proces van bodemvorming en de kans op een recessie verkleinen. Maar de macro-economische gegevens wijzen anders uit.

Het meest in het oog springend was het vertrouwen van ondernemers in de dienstensector. Dit liet in januari de grootste daling ooit zien. Het niveau van de index is nauwelijks hoger dan na de aanslagen van 11 september. Er wordt vaak gezegd dat deze index een minder goede voorspellende waarde heeft dan die van de industrie, maar omdat de problemen in de economie zich ditmaal vooral in de huizenmarkt en in de financiële sector voordoen, zou dat dit keer weleens anders kunnen zijn. Ook andere vertrouwensindicatoren schetsen een steeds somberder beeld, zoals het vertrouwen onder kleine ondernemers en het consumentenvertrouwen.

Geen verbetering huizenmarkt
De huizenmarkt laat geen enkele verbetering zien. Integendeel, de dalingen van de verkopen en de prijzen zijn de grootste in de recente geschiedenis. Het aantal woningen dat wordt gebouwd is terug op het niveau van begin jaren negentig, maar toch staan er nog steeds te veel woningen te koop. Achterstallige betalingen lopen verder op. Het is zelfs zo dat sommige kopers hun huis gewoon verlaten en het overdragen aan de bank. In tegenstelling tot wat in ons land gebruikelijk is, kan de bank een eventuele restschuld niet op de kopers verhalen. Daarmee worden banken dus met extra verliezen opgezadeld. Het is dan ook geen wonder dat banken de hypotheekvoorwaarden steeds verder verscherpen.

Kredietcrisis verergert
Banken blijken de voorwaarden voor alle leningen aan te scherpen. Maar leningen voor commercieel vastgoed spannen de kroon. Ruim 80% van alle banken scherpt de voorwaarden voor deze leningen aan. Dit is verontrustend, aangezien investeringen in commercieel vastgoed in het derde en vierde kwartaal van vorig jaar nog flink stegen en daarmee de groei ondersteunden. Bovendien is hier ook (te) veel geld tegen (te) gunstige voorwaarden uitgeleend. Als dit dus instort, wat de hoge mate van aanscherping impliceert, dan valt er weer een pijler onder de groei weg.

Banken scherpen hun voorwaarden om een paar redenen aan. Ten eerste doen ze dit altijd als het economisch slechter gaat. Het risico dat leningen niet worden terugbetaald wordt immers groter. Verder hebben banken nu lang niet altijd voldoende kapitaal om nieuwe leningen te verstrekken. Veel banken hebben de afgelopen jaren speciale constructies opgezet om van het hogere rendement op hypotheekgerelateerde obligaties te profiteren. Deze constructies werden buiten de balans gehouden. Maar nu die hypotheekgerelateerde obligaties veel van hun waarde hebben verloren, worden banken min of meer gedwongen ze alsnog op de balans te nemen. Als ze dit niet zouden doen, zou dat grote reputatieschade opleveren. Ook alle leningen die zij hebben verstrekt om overnames te financieren en die eigenlijk hadden moeten worden doorverkocht, staan nog op de balansen van de banken. Dit legt allemaal beslag op het kapitaal van de banken, waardoor zij minder nieuwe leningen kunnen verstrekken. De kredietcrisis beperkt zich dus niet langer tot de huizensector.

Mild of zwaar
Of de recessie er komt is al bijna geen vraag meer. Een belangrijker vraag is of het een milde dan wel een zware recessie gaat worden. Het model van kredietgedreven groei lijkt zijn langste tijd te hebben gehad. Als gezinnen zich genoodzaakt zien hun schulden sterk te verminderen, dan kan dat gemakkelijk leiden tot een zware recessie. In dat geval treden allerlei elkaar versterkende mechanismen in werking. De kredietcrisis slaat dan flink om zich heen en sleept het hele acabadabra van MBS-en, CDO’s, CDS-en, SIV’s enzovoort met zich mee.
Winsten komen onder druk te staan en beurzen zakken verder weg. Massaontslagen volgen en dat zet de consumptie weer verder onder druk. Maar zover is het nog lang niet. Ik put nog hoop uit het feit dat zware recessies of depressies in het verleden altijd gepaard gingen met monetaire autoriteiten die te laat of verkeerd reageerden. Wat dat betreft heeft de Fed alle schroom laten varen. Verder speelden voorraadaanpassingen vaak een grote rol in zware recessies. Op dit moment zijn de voorraden laag in verhouding tot de verkopen.

Dat er een recessie komt, lijkt mij vrijwel zeker. Maar om nou te vrezen voor Japanse toestanden waarbij de economie per saldo jarenlang stagneert, lijkt mij ook weer wat overdreven.

Bron: Beursduivel, Joost van Leenders

Gepost in Hypotheek crisis |

Laat een reactie achter

Opgelet: Uw reactie moet goedgekeurd worden, dus kan het even duren voor hij zichtbaar wordt. Het is niet nodig om uw reactie nogmaals te versturen.